Scania APS Arızası Nedir? Hava İşleme Ünitesi, Belirtiler ve Çözüm
Scania'da panelde APS yazan bir arıza mesajı gördüğünüzde çoğu zaman ilk soru şu olur: APS ne? APS, Scania'nın hava işleme ünitesidir. Başka araçlarda ayrı ayrı duran kurutucu, basınç regülatörü ve devre koruma ünitesi, Scania'da tek bir gövdede toplanır. Bu tasarım yer kazandırır ve bağlantı sayısını azaltır; buna karşılık bir arızada karşınızda küçük bir ventil değil, havalı sistemin kalbi durur. APS'in sorunu bütün sisteme yansır: basınç geç dolar, depolara su gelir, bir fren devresi zayıflar ya da panel uyarı verir. Bu yazı APS'in ne iş yaptığını, arızasının hangi belirtilerle göründüğünü, sebeplerin nasıl ayrıldığını ve kartuş, tamir takımı ya da komple ünite kararının nasıl verildiğini anlatır.
Kısa Cevap: APS Uyarısı Yandı, Araç Ne Olacak?
APS havalı sistemin girişinde durduğu için arızası doğrudan fren emniyetine yansıyabilir. Karar basınca ve belirtiye göre verilir.
- APS uyarısıyla birlikte kırmızı basınç ikazı yanıyor, basınç tutmuyor ya da frenler geç geliyorsa: Aracı sürmeyin, çekici çağırın. Aracı güvenli bir yerde durdurun, park frenini çekin, tekerlekleri takozlayın. Servisi araca çağırın ya da aracı çekici ile götürün.
- APS uyarısı yanıyor fakat basınç normal değerlerde doluyor ve frenleme duyarlı ise: Yeni yola çıkmayın; araç yüksüz ve düz güzergahtan servise götürülür. Rampalı ve yüklü güzergah kullanılmaz.
- Uyarı bir kez görünüp kayboldu, basınç ve frenler normalse: İlk fırsatta servise gösterin.
Araç durdurulurken her kademede aynı sıra izlenir. Araç düz zemine alınır, park freni çekilir, tekerlekler her iki yönde takozlanır ve vites boşa alınır.
APS Nedir, Ne İş Yapar?
APS, İngilizce hava işleme sistemi anlamına gelen adın kısaltmasıdır. Kompresörün bastığı havayı alır ve sisteme gitmeden önce üç iş yapar.
- Kurutma. Havadaki nemi kartuşun içindeki kurutucu madde tutar; tutulan nem belirli aralıklarla tahliyeden dışarı atılır.
- Basınç kesme. Sistem çalışma basıncına ulaştığında kompresörün yükü alınır; basınç düşünce yeniden doldurma başlar.
- Devre koruma. Kuru hava fren devrelerine ve yardımcı devrelere bölünür; bir devre kaçırırsa diğerlerinin havası korunur.
Yeni kuşak araçların birçoğunda APS elektronik olarak da kontrol edilir: devrelerin basıncı sensörlerle ölçülür, tahliye ve kesme işlevleri bobinlerle yönetilir ve ünite kendi arıza kaydını tutar. Panelde APS adıyla görünen uyarı bu kayıttan gelir.
Havanın kompresörden balataya uzanan yolunda APS'in yerini havalı fren sistemi nasıl çalışır yazımızda, devrelerin neden ayrıldığını dört devreli koruma valfi arızası yazımızda anlattık.
Belirtiler Tablosu: Hangi Belirti Neye İşaret Eder?
APS arızası tek bir biçimde görünmez. Aşağıdaki tablo en sık belirtileri, olası sebepleri ve ilk kontrolü toplar.
| Belirti | Olası sebep | İlk kontrol |
|---|---|---|
| Panelde APS uyarısı | Basınç sensörü, bobin ya da soket | Kayıt okunur, soket ve besleme kontrol edilir |
| Basınç geç doluyor | Kaçak, doymuş kartuş ya da yorgun kompresör | Dolum süresi ve basınç tutma testi |
| Tahliyeden sürekli hava | Tahliye tarafı kapanmıyor | Tahliye ve kesme işlevi denenir |
| Tahliye sesi hiç gelmiyor | Kesme işlevi çalışmıyor | Kesme basıncı ölçülür |
| Depolardan su geliyor | Kartuş doymuş ya da nem atılamıyor | Kartuş ve tahliye davranışı |
| Bir devrede basınç düşük | Devre koruma bölümü ya da o devrede kaçak | Devre basınçları tek tek ölçülür |
| Tahliye çevresinde yağ | Kompresör yağ atıyor | Kompresör değerlendirilir |
Tablonun son satırı en çok atlananıdır. Kompresör yağ atıyorsa yağ kurutucu maddeyi kaplar ve kartuş kısa sürede görevini yapamaz hale gelir; yeni kartuş takılsa bile sorun geri gelir. Yağ atan kompresörün belirtilerini kompresör yağ atıyor mu yazımızda anlattık.
Panelde APS yerine EBS yazıyorsa sorun hava hazırlamada değil fren elektroniğindedir; iki uyarının farkını ve EBS tarafının sebeplerini Scania EBS arızası yazımızda anlattık.
APS Neden Arızalanır?
APS'i yoran şeyler, havalı sistemin genelini yoran şeylerle aynıdır; fark, bunların hepsinin ilk olarak APS'e çarpmasıdır.
- Zamanında değişmeyen kartuş. Doymuş kurutucu madde nemi tutamaz, nem ünitenin içine ve sisteme yayılır.
- Kompresörden gelen yağ. Kurutucu maddeyi kaplar, iç contaları şişirir, ventillerin oturmasını bozar.
- Sistemdeki kaçak. Kompresörü ve APS'i sürekli çalıştırır; tahliye ve kesme işlevleri daha sık devreye girer ve yıpranır.
- Soğuk hava ve donma. Tahliye ağzında donan nem ventili açık ya da kapalı konumda bırakabilir.
- Elektrik tarafı. Sokette nem, oksitlenmiş pin ya da düşük besleme gerilimi elektronik APS'te arıza kaydı üretir.
Nemin sisteme nereden girdiğini hava tankından su geliyor yazımızda, basıncın neden geç dolduğunu hava geç doluyor yazımızda, kışın donmayı kışın havalı fren donması yazımızda anlattık.
Kartuş mu, Tamir Takımı mı, Komple APS mi?
APS arızasında üç ayrı müdahale seçeneği vardır ve her biri farklı bir sorunu çözer.
- Kartuş değişimi. Sorun yalnızca nemse, yani kurutucu madde doymuşsa çözümdür. Yağ sorunu varsa kartuş kısa sürede yine doyar.
- Tamir takımı. Contaları ve bazı iç parçaları yeniler. Gövde, oturma yüzeyleri ve elektronik taraf sağlamsa işe yarar; aşınmış yüzeyi ya da arızalı sensörü düzeltmez.
- Revize ya da komple ünite. İç parçalar, yüzeyler ve işlevler birlikte ele alınır ve ünite basınç altında test edilir. Birden fazla işlev bozulmuşsa ya da elektronik taraf arızalıysa bu yol seçilir.
Kartuşun ne zaman değiştiğini hava kurutucu filtresi ne zaman değişmeli yazımızda, tamir takımı ile revize ünite arasındaki farkı tamir takımı mı revize ünite mi yazımızda ayrıntılı anlattık.
Eşleştirmede dikkat edilecek nokta kuşaktır. Euro 4-5 kuşağının APS'i ile Euro 6 kuşağının APS'i ayrı ünitelerdir ve birbirinin yerine takılmaz; katalogdaki 9325100090 ve 9325102070 bu iki kuşağın karşılığıdır. Bu ailenin diğer ünitelerini Scania fren arızaları yazımızda anlattık.
Serviste Kontrol Sırası ve Revizyon
Aşağıdaki adımlar ehil bir serviste yapılır. Bir bölümü sistem basınçlıyken yürütülür; sökme, rakor açma ve mekanik müdahale ise sistem basıncı boşaltıldıktan sonra yapılır. Buraya yazmamızın sebebi, ustanızla aynı dili konuşabilmeniz.
- Panel uyarısı ve arıza kayıtları okunur, fotoğraflanır.
- Sistem boşaltılıp motor çalıştırılır; dolum süresi saat tutularak ölçülür.
- Basınç en üst değere geldiğinde tahliye sesi dinlenir ve kesme basıncı not edilir.
- Motor durdurulur, basıncın belirli bir süre korunup korunmadığı izlenir.
- Devrelerin basınçları ayrı ayrı ölçülür; düşük olan devre ayrılır.
- Depolar boşaltılır, gelen sıvıda su ve yağ aranır.
- Elektronik APS'te soket, besleme gerilimi ve sensör sinyalleri kontrol edilir.
Kontrol sonunda APS'in kendisi sorumlu çıkarsa ünite revize edilebilen gruptadır; gövde sağlamsa iç takım yenilenir ve ünite basınç altında test edilir. Servisiniz numarayı okur ya da kareyi çeker, siz de bunu WhatsApp hattımıza iletirsiniz. Hangisinin doğru numara olduğundan emin değilse gövdedeki bütün kod ve etiketlerin fotoğrafını göndersin, doğrusunu biz ayıralım. Numarayla kataloğumuza arama sayfamızdan da bakabilirsiniz. Hangi kodun satışa esas numara olduğunu parça numarası nasıl okunur yazımızda ayrıntılı anlattık.
Revize ünitelerde garanti fatura tarihinden itibaren 6 aydır, kilometre sınırı yoktur; kapsam ve başvuru yolu garanti sayfamızda yazılıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Scania APS nedir?
APS, Scania'nın hava işleme ünitesidir. Kompresörün bastığı havayı kurutur, sistem basıncı dolunca kompresörün yükünü alır ve kuru havayı fren ve yardımcı devrelere bölerek korur. Başka araçlarda ayrı duran bu işler Scania'da tek gövdededir.
APS arızası çıktı, araç yürür mü?
Basınç normal doluyor ve frenleme duyarlı ise araç yüksüz ve düz güzergahtan servise götürülür. Kırmızı basınç ikazı yanıyor ya da basınç tutmuyorsa araç sürülmez.
APS arızası neden olur?
En sık sebepler doymuş kartuş, kompresörden gelen yağ, sistemdeki kaçaklar, tahliye ağzında donma ve elektronik tarafta nem almış soket ya da düşük besleme gerilimidir.
Kartuş değiştirmek APS arızasını giderir mi?
Sorun yalnızca nemse giderir. Kompresör yağ atıyorsa yeni kartuş kısa sürede yine doyar. Sensör, bobin ya da ventil arızasında ise kartuş değişimi sonuç vermez.
Euro 4-5 ve Euro 6 APS birbirinin yerine takılır mı?
Hayır. İki kuşağın APS ünitesi ayrı parçalardır. Doğru ünite, gövdedeki numaraya ve aracın kuşağına göre eşleştirilir.
APS arızası nasıl silinir?
Kayıt servis cihazıyla silinir. Sebep giderilmeden silinen kayıt geri gelir; önce kayıt okunur, sebep bulunur ve giderilir, sonra silinip araç denenir.
