Kamyonda Fren ve Hava Sesleri: Hangi Ses Normal, Hangisi Arıza?

Kısa Cevap: Ses Duydunuz, Araç Ne Olacak?

Sesin kendisinden çok, sesin ne zaman geldiği ve basıncın ne yaptığı önemlidir. Karar şu sırayla verilir.

1. Sürekli ve güçlü bir hava sesi var, basınç göstergesi düşüyor ya da basınç ikazı yanıyorsa: Aracı sürmeyin, çekici çağırın. Aracı güvenli bir yerde durdurun, park frenini çekin, tekerlekleri takozlayın. Servisi araca çağırın ya da aracı çekici ile götürün.
2. Ses yalnızca frene basılıyken ya da el freni çekiliyken sürüyor, basınç ise tutuyorsa: Yeni yola çıkmayın; araç yüksüz ve düz güzergahtan servise götürülür. Rampalı ve yüklü güzergah kullanılmaz.
3. Alışılmış kısa seslerin dışında hafif bir tıslama var, basınç ve frenler normalse: İlk fırsatta servise gösterin.

Araç durdurulurken her kademede aynı sıra izlenir. Araç düz zemine alınır, park freni çekilir, tekerlekler her iki yönde takozlanır ve vites boşa alınır.

Normal Sesler: Sistem Nefes Alıyor

Aşağıdaki seslerin hepsi sağlıklı bir sistemde duyulur. Önemli olan, kısa ve düzenli olmalarıdır.

• Basınç en üst değere ulaştığında tek ve güçlü bir pıst. Kurutucu biriktirdiği nemi dışarı atıyordur; sahada hava tahliye sesi olarak bilinir. Araç çalıştıkça belirli aralıklarla tekrar eder.
• Frenden ayak çekildiğinde kısa bir pıst. Pedal ünitesi ve röle ventilleri fren körüklerindeki havayı boşaltıyordur. Sahada fren ventil sesi denen ses budur.
• El freni çekildiğinde güçlü bir pıst. Yaylı fren körüklerinin havası boşalır ve yaylar freni uygular.
• Kontak açılışında tekerleklerin yanından gelen kısa tık ya da pıst sesleri. Birçok araçta fren elektroniği kendi ventillerini bu anda dener.
• Vites değiştirirken kısa bir hava sesi. Şanzıman vitesleri havayla değiştirir.
• Araç yüklenirken ya da boşaltılırken kısa hava sesleri. Süspansiyon seviyeyi yeniden ayarlıyordur.
• Retarder çalışırken hafif bir uğultu. Kol kapatılınca kesilmelidir.

Bu seslerin ortak noktası, bir işlemin ardından gelip kısa sürede bitmeleridir. Aynı yerden gelen ama bitmeyen ses ise arızadır.

Ses Tablosu: Ne Zaman, Hangi Ses, Ne Anlama Gelir?

Aşağıdaki tablo sesleri duyuldukları ana göre sıralar ve arıza olduğunda ilk bakılacak yeri verir.

Tablonun ölçüsü basittir: bir işlemden sonra gelen kısa ses normaldir, kendi kendine süren ses arızadır. Arızalı seslerin en tehlikelisi, motor dururken ve hiçbir şeye basılmazken duyulandır; çünkü o kaçak sürüş sırasında da vardır ve basıncı sürekli yer.

Frenle İlgili Sesler: Basınca, Bırakınca, Park Halinde

Fren ventil sesi en çok merak edilen sestir. Frenden ayak çekildiğinde gelen kısa pıst, fren körüklerinin boşaldığını gösterir ve sağlıklıdır. Bu sesin uzaması ise frenin geç bıraktığını gösterir. Geç bırakan fren tekerleği ısıtır, balatayı yer ve yakıt tüketimini artırır. Bu tabloyu fren bırakmıyor teker ısınıyor yazımızda ayrıntılı anlattık.

Frene basılı tutarken sürekli gelen tıslama normal değildir. Ses kabin içinden, pedalın altından geliyorsa pedal ünitesi; aks yakınından geliyorsa röle ventili ya da fren körüğünün diyaframı akla gelir. Pedal ünitesinin kaçırma belirtilerini fren pedal beyni arıza belirtileri yazımızda, röle ventilini röle ventili arızası yazımızda ele aldık.

El freni çekiliyken gelen sürekli ses ise park devresindedir: el fren kolu, park devresinin röle ventili ya da yaylı fren körüğünün contası. Park freni devresinin belirtilerini el fren kolu tutmuyor yazımızda anlattık.

Kurutucu, Kompresör, Süspansiyon ve Şanzıman Sesleri

Fren dışındaki hava seslerinin de kendi anlamı vardır.

• Kurutucudan hiç tahliye sesi gelmiyorsa basınç kesme işlevi çalışmıyor ya da tahliye tıkalı olabilir. Basınç gereğinden fazla yükselir ve emniyet ventili öter.
• Kurutucudan sürekli tıslama geliyorsa tahliye tarafı kapanmıyordur. Kompresör boşuna çalışır ve basınç geç dolar.
• Kompresörden gelen vuruntu ya da takırtı normal ritmin dışındaysa kompresör değerlendirilir; çoğu zaman yağ atma belirtileriyle birlikte gelir.
• Süspansiyondan sürekli gelen hava sesi, seviye ventilinin ya da süspansiyon elektroniğinin sürekli ayar yapmaya çalıştığını gösterir.
• Vites değiştirirken sürekli hava sesi ve zor vites geçişi şanzıman ventillerinde ya da vites kulesinde kaçağı gösterir.

Kurutucunun ne zaman ele alınacağını hava kurutucu filtresi ne zaman değişmeli yazımızda, kompresörün belirtilerini kompresör yağ atıyor mu yazımızda, süspansiyon tarafını seviye ventili arızası yazımızda, vites tarafını şanzıman vites kulesi arızası yazımızda anlattık.

Sesin Yerini Bulmak: Serviste İzlenen Yol

Aşağıdaki adımlar ehil bir serviste yapılır. Bir bölümü sistem basınçlıyken yürütülür; sökme, rakor açma ve mekanik müdahale ise sistem basıncı boşaltıldıktan sonra yapılır. Buraya yazmamızın sebebi, ustanızla aynı dili konuşabilmeniz.

1. Sistem tam basınca doldurulur, motor durdurulur ve hiçbir şeye basılmadan ses dinlenir.
2. Basınç göstergesi belirli bir süre izlenir; sesin basıncı ne kadar düşürdüğü not edilir.
3. Pedala basılı tutulur, ses ve basınç yeniden izlenir; fren devresi ayrılır.
4. El freni çekilir ve bırakılır; park devresi ayrılır.
5. Sesin geldiği bölge daraltılır; bağlantılar basınç altında sabunlanır.
6. Kurutucunun tahliye davranışı ve basınç kesme değeri kontrol edilir.
7. Bulunan kaçak giderildikten sonra basınç tutma testi tekrarlanır.

Sürücünün servise vereceği en değerli bilgi, sesin ne zaman geldiğidir: motor çalışırken mi dururken mi, frene basılıyken mi, el freni çekiliyken mi? Bu bilgi aramayı dakikalara indirir. Kaçağın sistemde nasıl arandığını hava basıncı düşüyor yazımızda ayrıntılı anlattık.

Ses Bir Üniteden Geliyorsa: Numara ve Revizyon

Kaçak bir bağlantıda değil de ünitenin içinde çıkarsa, yani ses pedal ünitesinden, röle ventilinden, kurutucudan ya da el fren kolundan geliyorsa sıra parçaya gelir. Bu ünitelerin hepsi revize edilebilen gruptadır; gövde sağlamsa iç takım yenilenir ve ünite basınç altında test edilir. Servisiniz numarayı okur ya da kareyi çeker, siz de bunu WhatsApp hattımıza iletirsiniz. Hangisinin doğru numara olduğundan emin değilse gövdedeki bütün kod ve etiketlerin fotoğrafını göndersin, doğrusunu biz ayıralım. Numarayla kataloğumuza arama sayfamızdan da bakabilirsiniz. Hangi kodun satışa esas numara olduğunu parça numarası nasıl okunur yazımızda ayrıntılı anlattık.

Revize ünitelerde garanti fatura tarihinden itibaren 6 aydır, kilometre sınırı yoktur; kapsam ve başvuru yolu garanti sayfamızda yazılıdır.