Kamyon Egzozundan Duman: Siyah, Beyaz ve Mavi Duman Ne Anlatır?

Kısa Cevap: Hangi Duman Acil, Hangisi Değil?

Duman tek başına bir teşhis değildir ama aciliyetin ilk işaretidir. Karar rengin yoğunluğuna, sürekliliğine ve eşlik eden belirtiye göre verilir.

1. Yoğun mavi ya da beyaz duman çıkıyor, soğutma suyu hızla azalıyor, hararet ya da kırmızı motor ikazı yanıyor, motordan metalik ses geliyor ya da motor devri kendiliğinden yükseliyorsa: Aracı sürmeyin, çekici çağırın. Aracı güvenli bir yerde durdurun, park frenini çekin, tekerlekleri takozlayın. Servisi araca çağırın ya da aracı çekici ile götürün.
2. Gaza basınca belirgin siyah duman geliyor, güç düşmüş, hafif mavi duman ve yağ tüketimi artmış ya da sarı motor ışığı yanıyorsa: Yeni yola çıkmayın; araç yüksüz ve düz güzergahtan servise götürülür. Rampalı ve yüklü güzergah kullanılmaz.
3. Duman rengi arada değişiyor, güç ve yakıt tüketimi normal ve panelde ikaz yoksa: İlk fırsatta servise gösterin.

Araç durdurulurken her kademede aynı sıra izlenir. Araç düz zemine alınır, park freni çekilir, tekerlekler her iki yönde takozlanır ve vites boşa alınır.

Motor devri kendiliğinden yükselirken ve gaz kesilince düşmezken kontağı kapatmak her araçta işe yaramayabilir; bu durumda güvenli bir yerde durmak, aracı terk etmek ve motorun yanına yaklaşmamak esastır. Bu tablo, kendi yağını yakmaya başlamış bir motorda görülür ve kısa sürede motorun tamamını götürür.

Duman Rengi Tablosu: Üç Renk, Üç Ayrı Hikaye

Renk, hangi sistemin devrede olduğunu söyler. Aşağıdaki tablo her rengin ne anlama geldiğini, en sık kaynağı ve aciliyetini bir arada gösterir.

Son satır sıkça yanlış yorumlanır. Soğuk havada ilk çalıştırmada egzozdan çıkan beyaz buhar, motor ısınınca kaybolur; koku yoktur ve soğutma suyu seviyesi sabittir. Kalıcı beyaz duman ise ısınmış motorda da sürer ve genellikle tatlımsı bir kokuyla gelir.

Siyah Duman: Yakıt Var, Hava Yetmiyor

Siyah duman, yakıtın yeterli havayla birleşemeden yandığını gösterir. Bu çoğu zaman yük altında, rampada ve gaz verirken ortaya çıkar. Gaz bırakıldığında kesilen kısa bir siyah püskürme çoğu motorda tolere edilir; sürekli ve yoğun siyah duman ise bir sorunun işaretidir.

• Hava filtresi tıkalıysa motor yeterli hava alamaz.
• Turbo basıncı düşükse silindire giren hava azalır; turbo belirtileri turbo arıza belirtileri yazımızda ayrıntılı yer alır.
• Turbo sonrası bir hortum ya da bağlantı kaçak yapıyorsa basınçlı hava yolda kaybolur.
• Enjektör gereğinden fazla ya da kötü püskürtüyorsa yakıt tam yanmaz; belirtiler enjektör arızası belirtileri yazımızda sıralandı.
• Motor kontrol ünitesi yanlış sinyal alıyorsa karışım bozulur.

Siyah duman güç kaybı ve yakıt tüketimi artışıyla birlikte geliyorsa, rampada hız kaybına dönüşen tabloyu kamyon rampada çekmiyor yazımızda, tüketim tarafını yakıt tüketimi arttı yazımızda anlattık.

Mavi Duman: Motor Yağı Yanıyor

Mavi duman, yağın yanma odasına geçip yandığını gösterir. En sık iki kaynak vardır: turbonun yağ keçesi ve motorun kendi aşınması. Turbo kaynaklı mavi duman, motor yüklendiğinde ve devir yükseldiğinde belirginleşir; aşınmış segman ya da ventil keçesi kaynaklı olanı ise rölantide ve gaz kesildiğinde dikkat çeker.

• Yağ seviyesi beklenenden hızlı düşüyor.
• Duman, motor yüklendiğinde yoğunlaşıyor ve ıslık ya da siren sesiyle birlikte geliyor; turbo yönünü gösterir.
• Duman rölantide ve gaz bırakınca belirgin; motorun kendi aşınması yönünü gösterir.
• Hava filtre bağlantısında ya da turbo girişinde yağ izi var.

Bu belirtilerin kaçak devire dönüştüğü uç durumu ilk maddedeki uyarıyla birlikte düşünün: yağ yakan bir motor kısa sürede kendi yağıyla beslenip kontrolden çıkabilir. Bunun dışında kompresör yağ atması egzozdan duman yapmaz; yağ hava hattına geçer ve tanklarda görülür. İki farklı yağ yolunu ayırmak için kompresör yağ atıyor mu yazımıza bakılabilir.

Beyaz Duman: Soğutma Suyu mu, Yakıt Buharı mı?

Beyaz dumanın iki ayrı hikayesi vardır ve ayrım tehlikeyi belirler.

Soğutma suyunun yanma odasına karışması, hararet ve su kaybıyla birlikte gelir ve motoru kısa sürede hasara götürür. Bu tabloyu araç hararet yapıyor yazımızda anlattığımız sıcaklık belirtileriyle birlikte okumak gerekir. Yakıt buharı kaynaklı beyaz duman ise çoğu zaman soğuk motorda ve enjektör ya da zamanlama tarafında aranır.

Euro 6 araçlarda egzoz art arıtma sistemi duman rengini kısmen maskeler. Bu nedenle bu araçlarda dumanın görülmesi, arıza kaydının mutlaka okunmasını gerektirir. Kodların nasıl okunduğunu SPN ve FMI yazımızda anlattık.

Serviste Eleme Sırası ve Revizyon

Aşağıdaki adımlar ehil bir serviste yapılır. Bir bölümü sistem basınçlıyken yürütülür; sökme, rakor açma ve mekanik müdahale ise sistem basıncı boşaltıldıktan sonra yapılır. Buraya yazmamızın sebebi, ustanızla aynı dili konuşabilmeniz.

1. Duman rengi, ne zaman çıktığı, yoğunluğu ve eşlik eden belirti not edilir.
2. Motor kontrol ünitesinin kaydı silmeden önce okunur ve kaydedilir.
3. Hava filtresi, hava hattı ve turbo sonrası bağlantılar kaçak yönünden kontrol edilir.
4. Turbo basıncı ölçülür; turbo mili boşluğu ve yağ hattı değerlendirilir.
5. Enjektörler ayrı ayrı sınanır; sızdıran ya da kötü püskürten enjektör belirlenir.
6. Soğutma suyu seviyesi, genleşme deposu ve soğutma sisteminin basınç davranışı kontrol edilir.
7. Yağ seviyesi ve tüketimi değerlendirilir.
8. Bütün çevre elendikten sonra sorumlu çıkan ünite değerlendirilir.

Turbo ve enjektör revize edilebilen gruptadır. Gövde sağlamsa iç takım yenilenir ve ünite test edilir; turbo ünitesi dengeleme gerektirir. Sökülen eski parçanın karşılığında revize ünite verilir. Bu düzeni core takası nasıl çalışır yazımızda anlattık. Motor kontrol ünitesinin kendisinden şüphelenilen durumlar için motor beyni arızası yazımıza bakabilirsiniz. Katalogda Mercedes turbo 1000988, Mercedes pompa enjektör 0280748802 ve Volvo yakıt enjektör 85020357 yer alır.

Servisiniz numarayı okur ya da kareyi çeker, siz de bunu WhatsApp hattımıza iletirsiniz. Turbo ve enjektörde numaranın yanında gövdenin ve bağlantı flanşının fotoğrafı gerekir; aynı motor ailesinde farklı varyantlar kullanılabildiği için bu fotoğraf önemlidir. Hangisinin doğru numara olduğundan emin değilse gövdedeki bütün kod ve etiketlerin fotoğrafını göndersin, doğrusunu biz ayıralım. Numarayla kataloğumuza arama sayfamızdan da bakabilirsiniz. Hangi kodun satışa esas numara olduğunu parça numarası nasıl okunur yazımızda ayrıntılı anlattık.

Revize ünitelerde garanti fatura tarihinden itibaren 6 aydır, kilometre sınırı yoktur; kapsam ve başvuru yolu garanti sayfamızda yazılıdır. Garanti ünitenin kendi işlevini kapsar; yağ hattı temizlenmeden ya da emme tarafındaki bir kusur giderilmeden takılan bir ünitede aynı arıza tekrarlarsa, sebep ünitede değildir.