Fren Beyni Nedir? ABS ile EBS Farkı, Dorse Beyni ve Pedal Beyni

Kısa Cevap: Fren Beyni Arızası Varsa Yolda Karar

Hangi beyin olursa olsun, yol kararı belirtiye göre verilir.

1. Kırmızı fren ikazı yanıyor, basınç tutmuyor, frenler geç geliyor ya da araç frende bir yana çekiyorsa: Aracı sürmeyin, çekici çağırın. Aracı güvenli bir yerde durdurun, park frenini çekin, tekerlekleri takozlayın. Servisi araca çağırın ya da aracı çekici ile götürün.
2. Sarı ABS, EBS ya da dorse fren lambası yanıyor fakat frenleme duyarlı ise: Yeni yola çıkmayın; araç yüksüz ve düz güzergahtan servise götürülür. Rampalı ve yüklü güzergah kullanılmaz.
3. Lamba aralıklı yanıp sönüyor, frenlerde belirti yoksa: İlk fırsatta servise gösterin.

Araç durdurulurken her kademede aynı sıra izlenir. Araç düz zemine alınır, park freni çekilir, tekerlekler her iki yönde takozlanır ve vites boşa alınır.

Sahada Üç Ayrı Beyin

• EBS ya da ABS beyni. Çekicideki elektronik fren kontrol ünitesidir. Tekerlek hız sensörlerini okur, kilitlenmeye yaklaşan tekerleğin basıncını ayarlar, EBS'li araçlarda frenin kendisini de yönetir.
• Fren pedal beyni. Sürücünün ayağının altındaki ünitedir; sahada ayak valfi de denir. Pedal hareketini fren komutuna çevirir. EBS'li araçlarda bu ünite hem hava hem elektrik sinyali üretir.
• Dorse beyni. Dorsenin kendi ABS ya da EBS ünitesidir. Çekiciden bağımsız olarak dorse tekerleklerinin kilitlenmesini önler ve beslemesini yedi uçlu soketten alır.

Parça isterken hangi beynin kastedildiği baştan netleşmezse yanlış ünite gelir. En güvenli yol, ünitenin üzerindeki numaranın ya da gövdenin fotoğrafının gönderilmesidir. Pedal ünitesinin arıza belirtilerini fren pedal beyni arıza belirtileri yazımızda, dorse ünitesini dorse EBS beyni arızası yazımızda anlattık.

ABS Nasıl Çalışır?

ABS'li bir araçta fren komutu havayla iletilir: sürücü pedala basar, pedal ünitesi havayı fren körüklerine gönderir. ABS bu yolun üzerinde bir bekçi gibi durur.

• Her tekerlekteki hız sensörü, tekerleğin dönüş hızını kontrol ünitesine bildirir.
• Kontrol ünitesi bir tekerleğin diğerlerinden hızla yavaşladığını, yani kilitlenmeye yaklaştığını görürse o tekerleğin ABS ventiline komut verir.
• ABS ventili o tekerleğin fren basıncını tutar ya da kısa süre boşaltır; tekerlek yeniden dönmeye başlayınca basınç geri verilir.
• Birçok sistemde aynı donanım kalkışta patinaj yapan tekerleği de frenler; bu işlev patinaj önleme olarak bilinir.

ABS arızalandığında fren havayla çalışmaya devam eder; kaybolan, kilitlenme korumasıdır. Tekerlek hız sensörünün kontrolünü ABS sensörü nasıl kontrol edilir yazımızda anlattık.

EBS Nasıl Çalışır?

EBS'te fren komutu elektrikle verilir. Elektrikli pedal ünitesi sürücünün ne kadar fren istediğini ölçer ve bunu kontrol ünitesine sinyal olarak gönderir. Kontrol ünitesi her aksın modülatörüne ne kadar basınç uygulayacağını söyler; modülatörler depodaki havayı fren körüklerine bu ölçüde verir. Hava ile gelen fren komutu ise yedekte bekler; elektronik taraf devre dışı kalırsa fren yine havayla çalışır.

• Tepki daha kısadır; komut hatlar boyunca havanın yol almasını beklemez.
• Yüke göre frenleme elektronik olarak ayarlanır; ayrı bir yük ayar ventiline gerek kalmaz.
• Akslar arasında frenleme dağılımı ayarlanabilir, bu da balataların daha dengeli aşınmasına yardım eder.
• Kilitlenme önleme ve patinaj önleme işlevleri sistemin içindedir.
• Dorsenin freni de elektrikli dorse kumandası üzerinden daha uyumlu yönetilir.

Aks modülatörünün arıza belirtilerini EBS modülatör arızası yazımızda, lambanın yandığında izlenen eleme sırasını EBS arıza lambası neden yanar yazımızda anlattık.

ABS ile EBS Farkı: Karşılaştırma Tablosu

Tablonun en önemli satırı arıza anındaki davranıştır. İki sistemde de elektronik arıza aracı frensiz bırakmaz; fren havayla çalışmaya devam eder. Kaybolan, sistemin sağladığı ek korumalardır. Bu nedenle sarı lamba yanan bir araç yürür, ama eksik korumayla yürür.

ABS'li araçlarda yük ayarı ayrı bir ünitede yapıldığı için boş yükte teker kilitlemesi şikayeti bu üniteyle ilgilidir; bunu boş yükte teker kilitliyor yazımızda anlattık.

Dorse Beyni ve ABS EBS Kablosu

Dorse, çekiciden bağımsız kendi fren elektroniğine sahiptir. Eski dorselerde bu bir ABS ünitesi, yenilerinde bir EBS ünitesidir. Ünite beslemesini ve çekiciyle haberleşmesini yedi uçlu soketten alır; sahada bu soketin kablosuna ABS EBS kablosu denir. Aydınlatma soketiyle karıştırılması en sık yapılan hatadır: lambalar yanar, ama dorsenin fren elektroniği hiç beslenmez.

Bağlantının nasıl kontrol edildiğini çekici dorse uyumu yazımızda, dorsenin park ve manevra düğmelerini dorse park butonu yazımızda anlattık.

Serviste Eleme Sırası ve Doğru Parça

Aşağıdaki adımlar ehil bir serviste yapılır. Bir bölümü sistem basınçlıyken yürütülür; sökme, rakor açma ve mekanik müdahale ise sistem basıncı boşaltıldıktan sonra yapılır. Buraya yazmamızın sebebi, ustanızla aynı dili konuşabilmeniz.

1. Lambanın rengi ve ne zaman yandığı not edilir; arıza kayıtları okunur.
2. Akü gerilimi ve şase bağlantıları ölçülür; düşük gerilim birçok elektronik arızanın ortak sebebidir.
3. Kaydın gösterdiği hız sensörü, soket ve kablo kontrol edilir.
4. Modülatörlerin ve ABS ventillerinin bobin devreleri ölçülür, basınç altında tepkileri denenir.
5. Pedal ünitesinin elektrik ve hava çıkışları ayrı ayrı kontrol edilir.
6. Dorse arızasında dorse başka bir çekiciye bağlanarak arızanın taşınıp taşınmadığına bakılır.
7. Bütün çevre elendikten sonra kontrol ünitesinin kendisi değerlendirilir.

Pedal üniteleri, aks modülatörleri ve dorse ABS ile EBS üniteleri revize edilebilen gruptadır. Servisiniz numarayı okur ya da kareyi çeker, siz de bunu WhatsApp hattımıza iletirsiniz. Hangisinin doğru numara olduğundan emin değilse gövdedeki bütün kod ve etiketlerin fotoğrafını göndersin, doğrusunu biz ayıralım. Numarayla kataloğumuza arama sayfamızdan da bakabilirsiniz. Hangi kodun satışa esas numara olduğunu parça numarası nasıl okunur yazımızda ayrıntılı anlattık.

Revize ünitelerde garanti fatura tarihinden itibaren 6 aydır, kilometre sınırı yoktur; kapsam ve başvuru yolu garanti sayfamızda yazılıdır.