Direksiyon Ağırlaştı: Hidrolik Direksiyon Pompası ve Kutusu Arızası

Kısa Cevap: Direksiyon Ağırlaşınca Yolda Karar

Karar, ağırlaşmanın derecesine ve yanındaki belirtilere göre verilir.

• Direksiyon aniden ve tamamen ağırlaştıysa, bir noktada kilitleniyorsa, yerde hidrolik yağ birikintisi varsa, yağ seviyesi hızla düşüyorsa, kayış koptuysa ya da direksiyonda boşluk hissediyorsanız: Aracı sürmeyin, çekici çağırın. Aracı güvenli bir yerde durdurun, park frenini çekin, tekerlekleri takozlayın. Servisi araca çağırın ya da aracı çekici ile götürün.
• Ağırlaşma rölantide belirgin ama gaz verince hafifliyor, dönüşte inleme sesi var, yağ seviyesi normal ve kaçak görünmüyorsa: Yeni yola çıkmayın; araç yüksüz ve düz güzergahtan servise götürülür. Rampalı ve yüklü güzergah kullanılmaz.
• Yalnızca manevrada hafif bir ağırlık ya da ara sıra gelen bir ses varsa: İlk fırsatta servise gösterin.

Direksiyonun aniden ağırlaşması ile kademeli ağırlaşması aynı şey değildir. Ani ağırlaşma genellikle kayışın kopmasını, pompanın durmasını ya da hattın boşalmasını gösterir ve beklemeye gelmez. Kademeli ağırlaşma ise aşınmanın ilerlediğini gösterir.

Motor çalışırken kaporta altında kayış, fan ve sıcak yüzeylerden uzak durulur. Hidrolik hattı basınçlıdır; kaçak arayışında ele ya da parmağa yaslanılmaz, basınçlı yağ cildi keser.

Hidrolik Direksiyon Nasıl Çalışır?

Yüklü bir ağır vasıtanın ön tekerleklerini yerinde çevirmek için gereken kuvvet, insan kolunun üretebileceğinin çok üstündedir. Bu nedenle direksiyon bir kuvvet yükselticisiyle çalışır. Sürücünün yaptığı şey yönü göstermek, işi yapan şey hidrolik basınçtır.

• Direksiyon pompası motordan kayışla hareket alır ve hidrolik yağı basınçlandırır.
• Hidrolik yağ deposu ve filtresi yağı temiz tutar; hava kabarcığını ayırır.
• Direksiyon kutusu, gelen basıncı sürücünün çevirdiği yöne göre dağıtır ve tekerlekleri çevirecek kuvveti üretir.
• Basınç ve dönüş hortumları ile rakorlar bu devreyi taşır.
• Bazı uygulamalarda ikinci bir pompa ya da yedek düzen bulunur; motor durduğunda bile bir miktar destek kalması için.

Bu düzenin can damarı yağdır. Yağ azalırsa, hava karışırsa ya da kirlenirse pompa basıncı üretemez. Sahada görülen direksiyon şikayetlerinin önemli bir kısmı parça arızasından değil, yağ tarafındaki ihmalden doğar.

Motor durduğunda hidrolik destek de durur. Bu nedenle yolda motorun kendiliğinden stop etmesi, direksiyonun anında ağırlaşması demektir; araç yönetilebilir ama çok daha fazla kuvvet ister.

Belirtiler ve Ne Anlama Geldikleri

Direksiyon şikayetleri birbirine benzer görünse de her birinin işaret ettiği yer farklıdır.

• Rölantide ağır, gaz verince hafifliyor: pompa devir düştüğünde yeterli basınç üretemiyordur. Pompa aşınması ya da kayış kaçırması akla gelir.
• Her devirde eşit ağır: basınç hiç üretilmiyor ya da kutu tarafında kaçak var demektir.
• Dönerken inleme ya da uğultu sesi: yağ seviyesi düşük ya da sisteme hava karışmıştır.
• Direksiyon bir tarafa ağır, diğer tarafa normal: kutu içindeki dağıtım bozulmuştur.
• Direksiyonda boşluk, orta noktanın kaybolması: mekanik aşınma ya da bağlantı boşluğu vardır.
• Titreme ve geri tepme: hidrolikten çok ön düzen ve lastik tarafına bakılır.
• Yerde kırmızımsı ya da kahverengi yağ lekesi: hortum, rakor ya da keçe kaçırıyordur.
• Yağ köpüklü ya da süt rengi: sisteme hava ya da su karışmıştır.
• Yanık kokusu: yağ aşırı ısınmıştır; tıkalı bir hat ya da sürekli zorlanan bir pompa vardır.

Sesin zamanlaması da bilgi verir. Ses yalnızca direksiyon sonuna kadar çevrildiğinde geliyorsa bu çoğu zaman normal sınır davranışıdır; direksiyon sonunda uzun süre tutulmaz. Ses düz giderken de geliyorsa sistem sürekli zorlanıyordur.

Pompayı Suçlamadan Önce Bakılan Yerler

Direksiyon ağırlaşmasında en sık değiştirilen parça pompadır; oysa en sık çıkan sebep pompa değildir. Serviste şu sıra elenir.

• Hidrolik yağ seviyesi ve durumu. Seviye düşükse pompa hava emer; köpüklü yağ basınç üretmez.
• Kayış ve gergi. Gevşemiş ya da parlamış kayış, özellikle rölantide kaçırır ve tam olarak bu şikayeti üretir.
• Hidrolik filtre. Tıkalı filtre akışı kısar; pompa sağlam olsa bile basınç düşer.
• Hortumlar ve rakorlar. İçten şişmiş bir basınç hortumu akışı boğar ve dışarıdan sağlam görünür.
• Sisteme karışmış hava. Emiş tarafındaki küçük bir kaçak, yağ sızdırmadan hava emdirir.
• Ön düzen ve rotiller. Mekanik sıkışma hidrolik şikayet gibi hissedilir.
• Lastik basıncı ve aks yükü. Basıncı düşük ön lastik, manevrada direksiyonu belirgin ağırlaştırır.
• Motor devri ve rölanti ayarı. Düşük rölanti, pompanın çalışma devrini de düşürür.

Bu listenin pratik sonucu şudur: yağ, kayış ve filtre elenmeden pompa ya da kutu değiştirilmez. Bunlar giderilmeden takılan yeni ünite de kısa sürede aynı yola girer.

Serviste İzlenen Eleme Sırası

Aşağıdaki adımlar ehil bir serviste yapılır. Bir bölümü motor çalışırken yürütülür; sökme, rakor açma ve hidrolik hatta müdahale ise motor durdurulmuş, sistem basıncı boşaltılmış ve yağ soğumuş halde yapılır. Buraya yazmamızın sebebi, ustanızla aynı dili konuşabilmeniz.

Sizin katkınız üç şeye bakar ama teşhisi kısaltır: ağırlık rölantide mi belirgin, ses hangi anda geliyor, yerde yağ lekesi var mı.

1. Araç düz zemine alınır, park freni çekilir, tekerlekler her iki yönde takozlanır ve vites boşa alınır.
2. Hidrolik yağ seviyesi ve durumu kontrol edilir. Köpük, koyulaşma ya da yanık kokusu not edilir; seviye eksikse önce nerede kaybolduğu aranır.
3. Kayış ve gergi kontrol edilir. Parlamış yüzey, çatlak ve gevşeklik bu şikayetin en sık sebebidir.
4. Kaçak taraması yapılır; pompa gövdesi, hortumlar, rakorlar ve kutu keçeleri izlenir.
5. Basınç ölçülür. Pompa çıkışına manometre bağlanır, rölantide ve yüksek devirde üretilen basınç üreticinin verdiği değerle karşılaştırılır. Bu ölçüm pompa ile kutuyu ayıran asıl adımdır.
6. Akış kısıtı aranır: filtre, basınç hortumu ve dönüş hattı ayrı ayrı değerlendirilir.
7. Direksiyon kutusu iç kaçağı bakımından değerlendirilir; basınç üretiliyor ama tekerleğe kuvvet gitmiyorsa kutu öne çıkar.
8. Mekanik taraf elenir: rotiller, bağlantı boşlukları, ön düzen ayarı ve lastik basınçları kontrol edilir.
9. Parça yenilendikten sonra sistemdeki hava alınır, yağ seviyesi düzeltilir ve araç kısa bir test sürüşüyle değerlendirilir.

Bu sıranın sonunda tablo netleşir: yağ temiz ve seviyesinde, kayış sağlam, hatlar açık, mekanik boşluk yok, buna rağmen ölçülen basınç düşükse pompa, basınç normal ama tekerleğe kuvvet gitmiyorsa direksiyon kutusu revizyon istiyor.

Revizyon Kararı, Parça Numarası ve Fotoğraf

Direksiyon pompası ve kutusu revize edilebilen ünitelerdir. Gövde sağlamsa ve ölçülebilir yüzeyler üretici sınırları içindeyse parça sökülür, temizlenir, keçe ve sızdırmazlık elemanları yenilenir, aşınan iç parçalar değiştirilir ve ünite basınç bakımından test edilir. Gövdede çatlak, mil yatağında ölçü kaybı ya da onarılamayacak aşınma varsa revize edilmez; bu size bildirilir ve nasıl devam edileceği konuşulur.

Doğru karşılığı bulmanın en hızlı yolu parça numarasıdır. Pompa motorun yanında, kutu ise şase üzerinde ve dar bir bölgededir; numarayı okumak ve fotoğrafı çekmek aracı emniyete almış servisin işidir. Motor durdurulmuş, kontak kapalı ve motor soğumuş haldeyken çalışılır.

• Mercedes tarafında direksiyon pompası olarak A0014607280 sık karşımıza çıkar.
• Mercedes Arocs ve Actros uygulamalarında direksiyon kutusu olarak A0004600489 kullanılır.
• Volvo tarafında TRW 250392 görülür.
• Ford uygulamalarında Bosch 2N1423051AA bulunur.
• Doğru tip, aracın kendi parça numarasıyla belirlenir; gövde benzerliği yeterli değildir.

Servisiniz numarayı okur ya da kareyi çeker, siz de bunu WhatsApp hattımıza iletirsiniz. Gövdedeki damga ya da etiket, giriş ile çıkış rakorlarının ve kasnak tarafının göründüğü bir kare çoğu zaman yeterlidir. Hangisinin doğru numara olduğundan emin değilse gövdedeki bütün kod ve etiketlerin fotoğrafını göndersin, doğrusunu biz ayıralım. Numarayla kataloğumuza arama sayfamızdan da bakabilirsiniz. Hangi kodun satışa esas numara olduğunu parça numarası nasıl okunur yazımızda ayrıntılı anlattık.

Revize ünitelerde garanti fatura tarihinden itibaren 6 aydır, kilometre sınırı yoktur; kapsam ve başvuru yolu garanti sayfamızda yazılıdır.

Son hatırlatma: direksiyon bir emniyet sistemidir. Sökme, takma, hava alma ve basınç ölçümü ehil bir serviste yapılır. Bu talebin en sık geldiği iki aileyi Volvo FH fren arızaları yazımızda ve Ford Cargo fren arızaları yazımızda ayrıca ele aldık.